Veldpost (Feldpost)
De Duitse legerpost tussen front en thuisfront. Soldaten schreven gratis; in plaats van de naam van hun eenheid stond er een geheim nummer van vijf cijfers op de envelop: het veldpostnummer.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de veldpost vaak het enige draadje tussen een soldaat en zijn familie. Wie ver van huis in een kazerne of aan het front zat, kon brieven en kaarten kosteloos naar huis sturen, en de familie kon hem op dezelfde manier terugschrijven.
Een briefje tot 100 gram ging gratis. Zwaardere zendingen tot 250 gram golden als Päckchen, ook portvrij; in december 1940 werd die grens verhoogd naar 275 gram.
Het veldpostnummer
Op de envelop stond geen legeronderdeel, maar een nummer van vijf cijfers. Dat was bewuste geheimhouding: een vijand die post onderschepte, mocht niet kunnen zien welke eenheid waar lag. De regeling werd op 22 juli 1938 vastgelegd en vanaf 2 september 1939, vlak na het uitbreken van de oorlog, gebruikt.
Voor ons is dat nummer juist een schat. Met de bewaarde registers is vaak na te gaan bij welke eenheid een soldaat op een bepaald moment hoorde.
De hoeveelheid post was enorm. Volgens de cijfers van het Rijkspostministerie ging het in 1942 en 1943 om meer dan zeven miljard zendingen per jaar, en over de hele oorlog samen om ruim dertig miljard.
Bronnen
- Deutsche Feldpost im Zweiten Weltkrieg (Wikipedia)
- Funktionsweise der deutschen Feldpost 1939 bis 1945 (Feldpost-Archiv)
Bijgewerkt 2026-09-27.