← Terug naar het archief
📖 Handleiding van het familie-archief
Laatst bijgewerkt: 27 september 2026 · Deze pagina wordt bijgewerkt zodra er iets verandert.
🖨 Liever alles op een rijtje, om te printen? Zie het stappenplan.
Wat is er nieuw?
- 27-09-2026 — Je kunt nu zelf de gegevens van een brief aanpassen, zoals datum, plaats of afzender. Wat jij invult,
gaat altijd voor en wordt in het archief bewaard. Een fout zet je met één klik terug. Zie
Gegevens van een brief aanpassen.
- 27-09-2026 — Er is een kort stappenplan om te printen: van scan tot brief in het boek.
- 27-09-2026 — Woorden met een stippellijn eronder kun je aanklikken voor een korte uitleg. Zie Het archief lezen.
- 27-09-2026 — Rechtsonder op elke pagina staat nu het knopje 💬 Vraag aan Larry.
Daar stel je altijd je vraag, waar je ook bent. Zie Berichten voor jou.
- 27-09-2026 — Nieuwe brieven krijgen vanzelf een nette map met datum en plaats. Twijfelt het
archief, bijvoorbeeld welke scan de voorkant is? Dan stelt het je die vraag bij het knopje van Larry.
- 25-09-2026 — Bij een nieuw verhaal kies je nu of de brieven uit de Eerste of de
Tweede Wereldoorlog komen. De verhalen staan per oorlog gegroepeerd, met een label
WO1 of WO2.
- 25-09-2026 — Wijs je met de muis een knop aan, dan verschijnt er een korte uitleg.
- 25-09-2026 — De knop Brieven verwerken werkt weer. Hij bleef sinds half
augustus hangen. Brieven die je in die tijd hebt ingestuurd, zijn niet verloren gegaan.
1. Hoe het in grote lijnen werkt
Het archief is een boekenkast. Elk verhaal is één boek over één soldaat, met zijn brieven,
foto's en zijn levensverhaal. Een familie kan meerdere soldaten hebben, ook uit verschillende oorlogen,
bijvoorbeeld een vader in 1914–18 en zijn zoon in 1939–45.
- Jij voegt iets toe via Iets toevoegen op de voorpagina: een brief, een blad,
foto's of informatie.
- Het wordt veilig bewaard. Er wordt nog niets mee gedaan, dus je kunt rustig meerdere brieven
achter elkaar toevoegen.
- Jij drukt op ⚙ Brieven verwerken & verhaal bijwerken. De computer bij Bart
leest dan de brieven, zet ze om naar gewone letters, vertaalt ze en werkt het verhaal bij.
- Na een tijdje staat alles op de site. Eén brief duurt een paar minuten, veel brieven samen kunnen
een uur of langer duren. Je hoeft er niet bij te blijven.
Er gaat nooit iets verloren. Het archief gooit niets weg, ook niet als er iets misgaat.
Twijfelt de computer, dan zet hij dat in
Berichten voor jou en gokt hij niet.
2. Een nieuwe brief toevoegen
- Klik op de voorpagina op Iets toevoegen.
- Kies bij welk verhaal (welke soldaat) de brief hoort. Het verhaal dat je het laatst gebruikte,
staat bovenaan.
- Kies 📨 Een nieuwe brief toevoegen.
- Klik op 📷 Foto van de voorkant en daarna op 📷 Foto van de achterkant.
Heeft de brief meer bladen? Gebruik dan ➕ Deze brief heeft nog een blad.
- Mag je overslaan: heb je de brief al door Gemini of Google Lens laten lezen? Plak die tekst dan in het vak
daaronder. Dat helpt bij het lezen. De foto blijft wel altijd de basis.
- Klik op 💾 Brief bewaren.
- Klaar met alle brieven? Druk dan op ⚙ Brieven verwerken (zie hoofdstuk 7).
Tips voor een goede foto: leg de brief plat en maak de foto recht van boven, bij gelijkmatig licht en zonder
schaduw van je hand. Potlood en vaag handschrift komen het best uit een scanner (600 dpi).
3. Een ontbrekend blad toevoegen
Ontbrak er bij een brief nog een kant of een blad? Kies dan ➕ Een blad bij een brief die er al is,
tik op de juiste brief in de lijst, maak de foto en klik op 💾 Bij deze brief bewaren.
4. Foto's toevoegen (geen brief)
Voor portretten, familiefoto's, de smederij, documenten en dergelijke. Kies 📷 Foto's toevoegen. Je mag
meerdere foto's tegelijk kiezen. Vul in wat je weet: wie erop staan, waar en wanneer de foto is genomen en van wie hij komt.
Weet je iets niet, laat het dan leeg. Klik daarna op 💾 Foto's bewaren.
5. Informatie over een soldaat doorgeven
Iets gevonden op internet, zoals bij de Volksbund, in een archief of op een forum? Kies
🔎 Informatie over deze soldaat doorgeven. Plak de link(s), één per regel, en/of schrijf in je eigen woorden
wat je hebt gevonden. Klik dan op 💾 Doorgeven aan Claude. Claude leest het na en controleert het. Wat klopt,
komt mét bronvermelding bij de soldaat.
6. Een nieuw verhaal beginnen (WO1 of WO2)
- Klik bij Bij welk verhaal hoort dit? op ➕ Een nieuw verhaal beginnen.
- Typ de naam van de soldaat, bijvoorbeeld Anton Dadell.
- Kies de oorlog: Eerste Wereldoorlog (1914–1918) of Tweede Wereldoorlog (1939–1945).
Dit is belangrijk. De computer leest een brief uit 1916 anders dan een brief uit 1943: legers, stempels,
handschrift en plaatsnamen verschillen.
- Klik op Verder met dit nieuwe verhaal → en voeg de eerste brief of foto toe. Het verhaal wordt
aangemaakt zodra je iets bewaart.
Heb je per ongeluk de verkeerde oorlog gekozen? Geen probleem, geef het door aan Bart. Hij zet het om
en alles verhuist mee.
Hoort de soldaat bij een familie die al in het archief staat, bijvoorbeeld de zoon of de vader van iemand? Geef dat door via
Informatie doorgeven. Dan wordt hij aan die familie gekoppeld, en het familieverhaal houdt de oorlogen
netjes uit elkaar.
7. De knop “Brieven verwerken & verhaal bijwerken”
Deze knop staat onder elk toevoeg-scherm en onderaan de verhalenlijst. Hij zet het werk in gang.
- Eén keer drukken is genoeg. Druk je nog een keer terwijl hij bezig is, dan zie je “is al bezig” en gebeurt er niets extra's.
- Je mag de pagina daarna gewoon sluiten.
- Zie je “De vorige ronde is onderbroken. Druk gerust nog een keer op de knop”? Dan was de computer bij Bart even uit
of liep er iets vast. Druk dan nog een keer. Er is niets verloren gegaan.
- De computer bij Bart moet aanstaan. Staat hij uit, dan gebeurt het werk zodra hij weer aangaat.
8. Werken met Gemini en de Drive-map
Je kunt een brief ook eerst met Gemini in de browser laten lezen, zoals je gewend bent. Daarna heb je twee manieren om hem in te sturen:
Manier A — via de website (aanbevolen)
Volg hoofdstuk 2 en plak wat Gemini ervan maakte in het vak “Heb je deze brief al eens door Google Lens (of iets dergelijks) gehaald?”.
Manier B — via de map _inbox in Google Drive
- Maak in de map Familie-Archief-WW2 › _inbox één mapje per brief aan, bijvoorbeeld brief otto mei 1943.
- Zet daarin de foto('s) van de brief (hooguit twee: de voor- en achterkant) en de tekst van Gemini. Je kunt het hele
Gemini-gesprek bewaren met Ctrl+P → Opslaan als PDF.
- Druk daarna op ⚙ Brieven verwerken op de website.
Bij welk verhaal hoort een brief uit het mapje? Dat probeert de computer zelf te herkennen. Is hij
niet zeker, dan krijg je een bericht. Met Manier A weet hij het meteen, want daar kies je het verhaal zelf.
9. Berichten voor jou
Staat er bovenaan de verhalenlijst een balk met een getal? Dan heeft het archief een vraag of een klusje voor je, bijvoorbeeld
“deze scan is te vaag, kun je hem opnieuw maken?”.
- → ga erheen brengt je direct naar de juiste plek.
- ✓ Dit heb ik gedaan zet een streep door het bericht. Het blijft bewaard onder “Al gedaan”.
- ↩ Toch nog niet zet het bericht terug.
Een vraag stellen aan Larry. Rechtsonder op elke pagina staat een klein knopje
💬 Vraag aan Larry. Klik erop en er gaat een venstertje open:
- Typ je vraag of opmerking en druk op Versturen (of op Enter). Een nieuwe regel
maak je met Shift+Enter.
- Larry's antwoord verschijnt in hetzelfde venstertje. Dat kan even duren; je hoeft er niet op te wachten.
- Staat er een getal op het knopje? Dan heeft het archief een vraag voor jou. De vraag staat bovenaan in het
venstertje, in een geel vak. Typ je antwoord gewoon eronder.
- Sluiten doe je met het kruisje of met de Esc-toets.
In een boek staat de chat met Larry bovenaan de pagina, in de balk Praat met Larry. Daar
zie je het knopje rechtsonder dus niet; het is hetzelfde gesprek.
10. Het archief lezen: boekenkast en boeken
| Waar | Wat je er vindt |
|---|
| Voorpagina (boekenkast) | Alle verhalen en families op planken, het Logboek (wat is er nieuw?), de wensen
en deze handleiding. |
| Boek — Tijdlijn | Het verhaal van de soldaat, de kaart met de plaatsen waar hij was, en alle brieven. Klik op
een brief voor de scan, het oorspronkelijke Duits en de Nederlandse vertaling. |
| Boek — Verbanden | Kerncijfers, de route door de oorlog (uit de veldpostnummers en stempels) en wie met wie
verwant is. |
| Boek — Foto's | Alle foto's bij deze soldaat, met wat je erbij hebt ingevuld. |
| 🇳🇱 / 🇩🇪 rechtsboven | De site in het Nederlands of in het Duits. |
| Een wens insturen | Wil je iets anders op de site of mis je iets? Stuur het in. Bart ziet het meteen. |
Tekst in een kader met ‘Achtergrond’ in een verhaal is historische uitleg (met bron). Die komt niet uit de brieven zelf.
Het persoonlijke verhaal zelf komt altijd uitsluitend uit de brieven.
Sommige woorden hebben een stippellijn eronder, bijvoorbeeld plaatsnamen of woorden als Lazarett of
Feldpost. Klik erop voor een korte uitleg in een kaartje. Via ‘Lees het hele verhaal →’ lees je meer, met de bronnen erbij.
Het kaartje gaat weer dicht met het kruisje, met Esc of door ergens anders te klikken. Alle uitgelegde woorden staan bij elkaar
op de lijst met begrippen. Die lijst groeit langzaam: er komt alleen iets bij als het gecontroleerd is.
11. Gegevens van een brief aanpassen
Staat er bij een brief een verkeerde datum, plaats of naam? Dan pas je dat zelf aan. Wat jij invult, gaat altijd voor,
ook als het archief de brief later opnieuw leest.
Stap 1. Open de brief in het boek. Klik bovenaan op ✎ Bewerken inschakelen.
Stap 2. Open het vak ✎ Gegevens & notities. Vul in of verbeter wat niet klopt.
Laat je een vak leeg, dan vult het archief het zelf in. Onder elk vak zie je wat het archief er zelf van maakte
(achter “automatisch:”).
Stap 3. Klik op 💾 Opslaan. Je ziet dan “Opgeslagen in het archief ✓”.
De tijdlijn en de kaart worden bijgewerkt bij de volgende verwerking.
Wat je met de hand hebt veranderd, krijgt het labeltje ✎ met de hand. Zo zie je altijd wat van jou komt.
Iets fout gegaan? Je kunt het altijd terugzetten:
- ↺ terug naar automatisch bij één vak zet alleen dat vak terug naar wat het archief zelf had.
- Bij Eerdere versies staat elke keer dat er is opgeslagen. Klik bij de goede versie op
Zet deze versie terug en daarna nog één keer (“Zeker weten? Klik nog eens”).
- Alles terug naar automatisch haalt al jouw aanpassingen bij deze brief weg. Die blijven wel bewaard
bij Eerdere versies.
Heb je iets ingevuld maar nog niet opgeslagen? Dan onthoudt deze computer dat. Je ziet het terug als je de brief opnieuw opent.
Pas na 💾 Opslaan staat het echt in het archief. Er gaat nooit iets verloren.
12. Als iets niet lukt
| Wat je ziet | Wat je kunt doen |
|---|
| “Inloggen is hier nog niet ingesteld” of “Inloggen met Microsoft” | Log in met het account dat Bart je gaf. Lukt het niet? Bel Bart. |
| “Eén foto is te groot” | Laad de pagina opnieuw (F5) en probeer het nog eens. Anders maak je de foto wat kleiner. |
| Een brief staat na een uur nog niet op de site | Kijk bij Berichten. Staat daar niets? Druk dan nog een keer op
⚙ Brieven verwerken. Helpt dat niet, laat het Bart weten. |
| De verkeerde soldaat of oorlog gekozen | Geef het door aan Bart (of via “Een wens insturen”). Het wordt omgezet en er gaat niets verloren. |
Vragen? Bel of app Bart. 😊